Spraakontwikkeling

Bij sommige kinderen komen tijdens hun ontwikkeling spraakproblemen voor. We zien dan dat bepaalde klanken nog niet kunnen gemaakt worden, foutief gevormd worden of vervangen worden door andere klanken.

Deze spraakproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben.

Er kan sprake zijn van een vertraagde spraak- en taalontwikkeling die zich vaak uit in fonologische spraakklankstoornissen. Dit betekent dat bepaalde fonologische processen, die normaal zijn in de spraakontwikkeling, te lang blijven voortduren en dat deze kinderen hulp nodig hebben bij het leren van de klankregels van onze taal.

Soms zien we ook dat kinderen klanken vervormen vb. door de tong tussen de tanden te steken bij de uitspraak van de s (lispelen). Hier spreken we dan van fonetische spraakklankstoornissen. Vaak ligt hier een foutief mondgedrag aan de oorsprong en is ook een aanpak van deze problematiek gewenst.

Verder kan het ook zijn dat de spraakmotoriek van kinderen nog onvoldoende ontwikkeld is waardoor de bewegingen van de articulatoren (kaak-lippen-tong) nog niet goed op elkaar afgestemd zijn. Dit zal de opeenvolgende bewegingen of co-articulatie beïnvloeden en de spraakverstaanbaarheid bemoeilijken. Hier kan sprake zijn van een vertraagde ontwikkeling van de spraakmotoriek maar ook van spraakontwikkelingsdyspraxie waarbij het plannen en programmeren van de spraakbewegingen gestoord is.

Vaak zijn spraakklankstoornissen echter een combinatie van de fonologische, fonetische en spraakmotorische problemen en vraagt de behandeling een holistische aanpak.

Tijdens het onderzoek worden fonologische en fonetische spraakklankstoornissen opgespoord via een spraakklankonderzoek maar zal ook steeds de spraakmotoriek nauwkeurig geobserveerd worden via een video-opname van een spontaan gesprek. Daarnaast worden ook alle communicatiemogelijkheden in kaart gebracht volgens de PROMPT-benadering om na te gaan welk domein de grootste (negatieve) impact heeft op de communicatie. Er wordt dus holistisch gekeken en gekozen voor de aanpak die de communicatie het best zal bevorderen.

Tijdens de behandeling wordt vaak eerst aan de spraakmotoriek gewerkt om zo meer controle te krijgen over de verschillende articulatoren en bewegingsvlakken. De PROMPT-techniek wordt hier als ondersteuning gebruikt in combinatie met de principes van motorisch leren. De ouders zullen hier optreden als co-therapeuten. Er worden namelijk nieuwe bewegingspatronen en/of klankregels aangeleerd tijdens de therapiesessie maar deze moeten dagelijks herhaald worden om goed te automatiseren en generaliseren.